BNPL nie ma jednego użytkownika. BIK pokazuje cztery bardzo różne grupy

Za wygodną formą płatności „kup teraz, zapłać później” stoi obraz znacznie bardziej złożony, niż sugeruje sama nazwa. Najnowszy raport BIK pokazuje, że użytkownicy BNPL nie tworzą jednej przewidywalnej grupy – obok osób, które planują każdy wydatek, są też tacy, którzy sięgają po odroczoną płatność pod wpływem chwili. W ciągu roku część klientów zmienia sposób korzystania z tego narzędzia, a to mówi sporo o ich domowych budżetach i finansowych nawykach. Z badania wynika też, że granica między rozsądnym planowaniem a impulsywnym zakupem bywa tu wyjątkowo cienka.

• Cztery profile pokazują, że BNPL przyciąga bardzo różnych klientów
• Rok wystarcza, by część klientów zmieniła sposób płacenia
• Od wygodnej płatności do sygnału o stanie domowego budżetu

Cztery profile pokazują, że BNPL przyciąga bardzo różnych klientów

BIK nie opisuje tu jednego „typowego” użytkownika, tylko cztery wyraźne grupy. Różnią je nie tylko wydatki, ale przede wszystkim podejście do pieniędzy, planowania i reakcji na okazje. Właśnie to odróżnia płatności odroczone od prostego obrazu wygodnego kliknięcia przy kasie.

• Świadomi finansowo – planują zakupy, porównują oferty i pilnują wydatków. To oni realizują transakcje o najwyższej wartości. Do tej grupy kwalifikuje się 63 proc. nowych klientów, w tym osoby w wieku 65+. Blisko 70 proc. zachowuje podobne nawyki w skali roku.
• Impulsywni łowcy okazji – częściej reagują na promocje i bieżące potrzeby niż na wcześniej ułożony plan. Aż 84,5 proc. z nich pozostaje przy swoich zwyczajach kredytowych, choć część zaczyna korzystać z finansowania coraz intensywniej. Średnia wartość transakcji wynosi 726 zł.
• Elastyczni pragmatycy – dopasowują sposób płacenia do tego, jak wygląda ich sytuacja finansowa w danym momencie. 82 proc. nie zmienia postawy w ciągu roku, a średnia kwota transakcji sięga około 263 zł.
• Aktywni entuzjaści – korzystają z odroczonych płatności często i regularnie. To najmłodsza grupa, najczęściej do 24. roku życia, z przewagą kobiet. Niecałe 13 proc. przechodzi do mniej intensywnych form korzystania z kredytu.

Wniosek z raportu jest prosty: o korzystaniu z BNPL nie decydują wyłącznie wiek czy płeć. Znacznie ważniejsze okazują się nawyki finansowe, skłonność do kontroli budżetu i gotowość do kupowania pod wpływem chwili. To właśnie te cechy ustawiają użytkowników w różnych segmentach.

Rok wystarcza, by część klientów zmieniła sposób płacenia

BIK zwraca uwagę, że granice między grupami nie są sztywne. Zmiana zachowań może nastąpić szybciej, niż wiele osób zakłada, a doświadczenie z odroczonymi płatnościami potrafi przesunąć klienta z ostrożniejszego profilu w stronę bardziej impulsywnego.

„W relatywnie krótkim czasie – już w ciągu 12 miesięcy – część klientów modyfikuje swoje nawyki finansowe i przechodzi do innej grupy konsumenckiej” – mówi Łukasz Kamiński, dyrektor Rynku Instytucji Pożyczkowych i Korporacji w BIK.

Jak dodaje, nawet kilka transakcji potrafi zmienić zachowanie osób, które wcześniej podchodziły do zakupów bardzo rozważnie. W jego ocenie ten zwrot dotyczy częściej niż co dziesiątego klienta z grupy świadomych finansowo. To ważne, bo pokazuje, że BNPL nie tylko odzwierciedla istniejące przyzwyczajenia, ale też potrafi je wzmacniać.

Na tę samą zależność zwraca uwagę prof. Katarzyna Sekścińska z Uniwersytetu Warszawskiego, która podkreśla psychologiczny wymiar korzystania z odroczonych płatności.

„Korzystanie z BNPL nie jest wyłącznie zachowaniem finansowym, ale w dużym stopniu odzwierciedla różnice psychologiczne dotyczące kontroli impulsów, sposobu podejmowania decyzji, tolerancji ryzyka, orientacji czasowej oraz podejścia do konsumpcji” – mówi prof. Katarzyna Sekścińska.

Jej słowa dobrze tłumaczą, dlaczego ten sam mechanizm może dla jednej osoby być narzędziem porządkowania wydatków, a dla innej sposobem na szybkie zaspokajanie potrzeb bez większego namysłu.

Od wygodnej płatności do sygnału o stanie domowego budżetu

Raport BIK pokazuje też szerszy problem. Odroczona płatność może wspierać budżet, jeśli służy do wydatków zaplanowanych i kontrolowanych. Kłopot zaczyna się wtedy, gdy staje się sposobem finansowania codziennych zakupów bez pilnowania liczby zobowiązań.

Autorzy analizy zwracają uwagę, że rynek przesuwa się w stronę wielu mniejszych, częściej spontanicznych transakcji. W takim układzie BNPL przestaje być jedynie metodą zapłaty, a staje się wskaźnikiem tego, jak konsumenci faktycznie podejmują decyzje. Z jednej strony widać więc ostrożne liczenie każdej złotówki, z drugiej – rosnącą skłonność do szybkiego kliknięcia, kiedy pojawia się promocja albo potrzeba zakupowa.

To ważna informacja nie tylko dla firm oferujących takie usługi. Dla klientów oznacza przede wszystkim konieczność pilnowania, czy odroczenie płatności nadal pomaga zarządzać pieniędzmi, czy już zaczyna rozmywać granicę między wygodą a nadmiarem wydatków. Właśnie w tym miejscu BNPL pokazuje swoją drugą twarz – nie jako modny sposób płacenia, lecz jako test finansowej dyscypliny.

na podstawie: Powiat Legionowo.