Marsz pamięci w Legionowie przypomniał o ofiarach getta sprzed 84 lat

Uczestnicy uroczystości przeszli śladem dawnego legionowskiego getta i zapalili znicze przy Dębie Pamięci. Wśród nich byli przedstawiciele samorządu, Muzeum Historycznego w Legionowie, uczniowie Liceum Ogólnokształcącego im. Marii Konopnickiej oraz mieszkańcy. Wydarzenie przypomniało o likwidacji getta i zamordowaniu jego mieszkańców. Pamięć o ofiarach pozostaje związana z konkretnymi miejscami przy ulicach Chrobrego i Jana III Sobieskiego.

• Marsz zakończył się przy Dębie Pamięci na dawnej granicy getta
• Kilka tysięcy osób zamkniętych w Ludwisinie
• Około 200 osób zamordowano na miejscu

Marsz zakończył się przy Dębie Pamięci na dawnej granicy getta

Uroczystości zorganizowano w związku z 84. rocznicą likwidacji żydowskiego getta w Legionowie, przypadającą 3 października. Po przejściu na teren dawnego getta uczestnicy zapalili znicze pod Dębem Pamięci przy ul. Jana III Sobieskiego. Powiat Legionowski reprezentował wicestarosta Konrad Michalski.

W obchodach uczestniczyli także uczniowie legionowskiego liceum oraz przedstawiciele Muzeum Historycznego w Legionowie. Obecność młodzieży podkreśliła, że historia getta nie jest wyłącznie zapisem wydarzeń sprzed lat, lecz także częścią edukacji kolejnych pokoleń.

Kilka tysięcy osób zamkniętych w Ludwisinie

Niemieckie władze okupacyjne utworzyły getto 15 listopada 1940 r. Objęło ono Ludwisin i sąsiednie okolice. Trafiło tam od około 2,5 do 3 tys. Żydów z Legionowa oraz pobliskich gmin, między innymi Jabłonny i Nieporętu.

Warunki życia szybko doprowadziły do głodu i epidemii. Brakowało żywności, a przeludnienie oraz fatalne warunki sanitarne pogarszały sytuację mieszkańców. 15 sierpnia 1941 r. w getcie przebywały 2474 osoby, w tym wiele dzieci. Od jesieni tego roku ucieczka była zagrożona karą śmierci.

Likwidacja getta rozpoczęła się o świcie 3 października 1942 r., pod koniec święta Sukkot. Poprzedniej nocy część rodzin dowiedziała się o planowanej akcji od policjanta granatowego Jagodzińskiego. Niektórzy próbowali uciekać do lasu, Warszawy albo do znajomych Polaków.

Około 200 osób zamordowano na miejscu

Teren getta otoczyli niemieccy policjanci oraz policjanci granatowi skierowani z Warszawy. Następnie nakazano mieszkańcom zgromadzić się przy siedzibie Rady Żydowskiej przy ul. Chrobrego. Niemcy informowali o przesiedleniu na Wschód do pracy, jednak dla mieszkańców gett takie zapowiedzi oznaczały już wtedy najczęściej śmierć.

Podczas akcji na terenie getta zamordowano około 200 osób, w tym kobiety i dzieci. Część ofiar pochowano w dole przy ul. Chrobrego, naprzeciwko budynku gminy żydowskiej. Szczątki odnaleziono dopiero w latach 80. XX wieku, podczas budowy segmentów mieszkalnych.

Pozostałych mieszkańców, według różnych źródeł od 900 do 1100 osób, wywieziono do obozu zagłady w Treblince. Zginęli w komorach gazowych. W 1943 r. Niemcy nakazali wydobycie szczątków ofiar z dołów śmierci i ich spalenie, aby zatrzeć ślady zbrodni.

Miejsca upamiętnienia przy ul. Chrobrego i Jana III Sobieskiego pozwalają połączyć obchody z konkretną topografią dawnego getta. Dzięki temu marsz pamięci nie ogranicza się do przypomnienia daty – pokazuje również, gdzie rozgrywały się opisane wydarzenia.

na podstawie: Powiat Legionowo.