86. rocznica wybuchu II wojny światowej wspomnienie walk w powiecie legionowskim

86 lat po tamtych dniach pamiętamy o poległych tu żołnierzach — sprawdź, jakie wydarzenia z września 1939 r. dotknęły ziemię legionowską i gdzie dziś można odnaleźć ślady tamtej obrony.

• Poznaj, jak Legionowo i okolice broniły Polski od 1 września 1939
• Przejrzyj przebieg walk o linię Narwi i obręb Zegrza — dni decydujące dla okolic

Poznaj, jak Legionowo i okolice broniły Polski od 1 września 1939

Dziś, przy okazji 86. rocznicy wybuchu II wojny światowej, przypominamy przebieg walk toczących się na terenie obecnego powiatu legionowskiego. Już od pierwszych godzin konfliktu żołnierze garnizonu legionowskiego wychodzili z koszar i ruszali na front, a życie wielu z nich zakończyło się właśnie tutaj. Pamięć o nich pozostaje obowiązkiem mieszkańców.

W samym mieście organizowano zaplecze medyczne i pomoc: działały polowe szpitale, m.in. przy ulicy Mickiewicza 23. Na terenie Wieliszewa i Legionowa zanotowano też akty sabotażu — między innymi ostrzeliwania żołnierzy oraz oświetlanie stacji kolejowych, co utrudniało funkcjonowanie obrony.

Od rana toczono też starcia w powietrzu nad Legionowem i okolicami. Lotnicy myśliwscy z polowego lotniska w Poniatowie stawiali czoła nadlatującym na Warszawę falom bombowców startujących z Prus Wschodnich.

Przejrzyj przebieg walk o linię Narwi i obręb Zegrza — dni decydujące dla okolic

Obronę linii Narwi prowadził II Warszawski Batalion Obrony Narodowej, obsadzając pozycje w Białobrzegach, Wieliszewie oraz wysunięte przyczółki w Dębem i Zegrzu na północnym brzegu rzeki. Po bitwie pod Mławą do obrony dołączyły 8. i 20. Dywizja Piechoty, co miało wzmocnić sytuację na tej linii.

W przygotowaniach do walk polskie wojsko wysadzało mosty, by utrudnić nacieranie przeciwnika — zniszczono przeprawy w Wierzbicy i Orzechowie. Most zegrzyński został wysadzony przez polskich saperów w nocy z 6 na 7 września 1939 r.; w źródłach pojawia się też data 7 września jako moment wysadzenia mostu w Zegrzu przez saperów.

8 września w Legionowie powołano 15-osobowy Obywatelski Zarząd Gminy. Nowy zarząd niezależnie od frontu zaczął organizować życie miasta, utrzymywać porządek oraz udzielać pomocy mieszkańcom i napływającym uchodźcom.

11 września północny brzeg Narwi był już w rękach Niemców, a przeciwnik forsował rzekę w rejonie Rynii. Dzień później walki o okoliczne wsie nadal były zacięte i dotkliwe dla obu stron.

13 września sytuacja uległa zaostrzeniu: pod Dębem niemiecka 32. Dywizja Piechoty przerwała polską obronę nad Narwią, co przełożyło się na ciężkie, całodniowe starcia pod Wieliszewem. Polskie kontrataki, wykonywane z poświęceniem i odwagą, zostały odparte, a wieczorem tego samego dnia obrońcy ziemi legionowskiej rozpoczęli odwrót w kierunku Warszawy.

14 września wieczorem na przedmieściach Legionowa pojawili się pierwsi żołnierze niemieccy, co oznaczało koniec bitew o ten rejon i początek okupacyjnej rzeczywistości dla mieszkańców.

(zbiory J. E. Szczepańskiego)

Na podstawie: Powiat Legionowo