UM Legionowo: 77. rocznica wybuchu Powstania Wars…

W Legionowie, tak jak w całym kraju, 1 sierpnia o godz. 17.00 uczczono pamięć i bohaterstwo osób biorących udział w Powstaniu Warszawskim.

Wybuch Powstania Warszawskiego

Legionowo jest jedyną miejscowością poza Warszawą, na której ulicach 77 lat temu toczone były walki powstania warszawskiego.

I Rejon Legionowo Marianowo-Brzozów” wchodzący w skład VIII Obwodu Obroża” Okręgu Warszawskiego Armii Krajowej został ujęty w planie operacyjnym powstania warszawskiego z zadaniem blokowania dostępu do stolicy od strony Modlina i Zegrza.

Rozkaz o wybuchu powstania dotarł do komendanta I Rejonu Legionowo ppłk. Romana Kłoczkowskiego Grosza” tuż przed godziną 1700. Zarządzona mobilizacja w ramach I Batalionu Legionowo objęła 860 osób.

Do pierwszego starcia z wrogiem doszło już podczas koncentracji powstańców na pozycjach wyjściowych. Wzięli w niej udział żołnierze oddziałów ochrony dwóch sztabów sztabu I Rejonu Legionowo oraz sztabu I Batalionu Legionowo, którzy stoczyli walkę na ulicy Kopernika z załogą niemieckiego motocykla i z jadącym ulicą Kościuszki niemieckim czołgiem.

Około godziny 18.00 pomiędzy Chotomowem a Legionowem-Przystankiem 3. kompania wykoleiła niemiecki pociąg blokując połączenie kolejowe Modlina z Warszawą.

W tym samym czasie kompanie 2. i 4. wkroczyły na teren opuszczonych koszar i wybudowały barykady przy zbiegu szos Zegrzyńskiej i Strużańskiej. W ich obronie nocą z 1 na 2 sierpnia toczono walki z niemieckimi czołgami, które nadjechały od strony Jabłonny.

2 sierpnia od świtu do wieczora kompanie 1., 2., 4. i 6., pluton 709. z kompanii 3. oraz oddział Narodowych Sił Zbrojnych prowadziły walki o utrzymanie kontroli nad szosą Jabłonna-Zegrze na odcinku dzisiejszej ul. Warszawskiej. W ich trakcie polegli trzej 16-letni harcerze Szarych Szeregów Sławek Klejment, Zenon Kałamaja i Zbigniew Zakrzewski.

3 sierpnia Niemcy przeprowadzili operację odwetową na ludności cywilnej w rejonie wykolejenia pociągu. Przeciwstawiła im się 3. kompania, plutony AK przerzucone znad szosy Jabłonna-Zegrze oraz oddział Armii Ludowej z III Parceli. Walki trwały około ośmiu godzin. W ich trakcie poległ m.in. dowódca 3. kompani ppor. Stefan Krasiński Kacper”. Wycofujący się Niemcy uprowadzili grupę cywili, z której 26 mężczyzn zostało następnie zamordowanych na terenie fabryki krochmalu w Nowym Dworze Maz.

4 sierpnia w związku z zakończeniem powstania na warszawskiej Pradze wydano rozkaz o zaprzestaniu walk w Legionowe i demobilizacji oddziałów powstańczych. Z grupy ochotników sformowano 280-osobowy batalion pod dowództwem por. Bolesława Szymkiewicza Znicza”, który miał prowadzić działania w lasach na południowy-wschód od Legionowa.

Pod koniec sierpnia Niemcy rozpoczęli akcję pacyfikacyjną. W jej wyniku pojmano i zamordowano oficerów III Batalionu Nieporęt ppor. Konstantego Radziwiłła i ppor. Władysława Danielewicza. Aresztowania dotknęły również członków AK w samym Legionowie. W egzekucjach zamordowano m.in. kapelana AK ks. Wacława Szelenbauma oraz Jerzego Siwińskiego, kierownika Szkoły Handlowej i organizatora tajnego nauczania.

Wobec zwiększenia się liczby oddziałów niemieckich nocą z 7 na 8 września przerzucono na lewy brzeg Wisły 200-osobowy batalion pod dowództwem por. Znicza”. Jako tzw. batalion legionowski brał on udział w walkach Grupy Kampinos, ubezpieczając oddziały puszczańskie od północy. Stoczył wiele krwawych potyczek i wykonał szereg akcji bojowych. Ostatecznie został rozbity przez Niemców w bitwie pod Jaktorowem 29 września 1944 r.

Tekst przygotowany przez Muzeum Historyczne w Legionowie.

Uroczystości 1 sierpnia 2021 r.

Obchody rozpoczęły się o godz. 9.00 przy kwaterze wojennej na legionowskim cmentarzu, po czym nastąpił objazd po miejscach pamięci na terenie miasta, z których najważniejsze to: obelisk upamiętniający żołnierzy 3. Kompanii I Batalionu 1 Rejonu Marianowo Brzozów przy ul. Kościuszki oraz pomnik ku czci poległych harcerzy Szarych Szeregów na os. Batorego.

Punktem kulminacyjnym były uroczystości przy Pomniku Polski Walczącej na Rondzie Armii Krajowej. Jak co roku w uroczystościach uczestniczyły liczne środowiska kombatanckie, wojsko z CSIił w Zegrzu - dzięki któremu tradycyjnie uroczystości zyskują wyjątkową oprawę, przedstawiciele władz lokalnych i instytucji.

W trakcie uroczystości Prezydent Miasta Legionowo Roman Smogorzewski w swoim przemówieniu oddał honor kombatantom oraz podkreślił wielką wagę Powstania Warszawskiego __ Naszym obowiązkiem jest dbanie o pamięć oraz przekazywanie jej kolejnym pokoleniom, tak, by każde następne pokolenie Polek i Polaków, legionowianek i legionowian nie musiało ponownie doświadczać losów mieszkańców Warszawy w 1944 roku.__ .

Oficjalne obchody zakończyła Msza Św. w Kościele Garnizonowym.

Urząd Miasta Legionowo,

legionowo.pl/a/77-rocznica-wybuchu-powstania-warszawskiego