Legionowo pamięta 83. rocznicę likwidacji getta - marsz pamięci i Dąb Pamięci

Mieszkańcy, uczniowie i przedstawiciele władz przeszli na teren dawnego getta, zapalili znicze przy Dębie Pamięci i przypomnieli historie ofiar; takie obchodzenie pamięci odbyło się w 83. rocznicę tragicznych wydarzeń.

• Zobacz jak Legionowo oddaje hołd ofiarom
• Przypomnij sobie jak powstało i zostało zlikwidowane getto

Zobacz jak Legionowo oddaje hołd ofiarom

W marszu pamięci na teren dawnego getta wzięli udział przedstawiciele władz samorządowych, pracownicy Muzeum Historycznego w Legionowie, uczniowie LO im. M. Konopnickiej oraz mieszkańcy. Uczestnicy zapalili znicze pod Dębem Pamięci przy ulicy Jana III Sobieskiego i wysłuchali relacji świadków. W uroczystości brał udział starosta legionowski Roman Smogorzewski.

W trakcie spotkania odczytano fragmenty publikacji oraz świadectwa z tamtych dni, sięgając do źródeł lokalnych muzeów i kronik. Przywołano między innymi:

“Dziennik 1939-1944” — prof. Stanisław Srokowski
“Ludność Żydowska w Legionowie i jej zagłada” — dr. hab. Jacek Emil Szczepański

Przypomnij sobie jak powstało i zostało zlikwidowane getto

Getto w Legionowie zostało utworzone przez władze okupacyjne 15 listopada 1940 r. na obszarze dzielnicy Ludwisin i okolic. Do zamkniętej strefy skierowano około 2,5–3 tysięcy Żydów, głównie mieszkańców Legionowa oraz pobliskich gmin Jabłonna i Nieporęt. Przeludnienie, brak żywności i fatalne warunki sanitarne sprowadziły epidemię i głód; 15 sierpnia 1941 r. liczba mieszkańców getta wynosiła 2474 osoby, w tym wiele dzieci. Od jesieni 1941 r. ucieczki były surowo karane śmiercią.

Likwidacja getta rozpoczęła się o świcie 3 października 1942 r., pod koniec żydowskiego święta Sukkot. Już noc wcześniej niektóre rodziny zostały ostrzeżone przez policjanta granatowego Jagodzińskiego; część mieszkańców próbowała uciec do lasu, do getta warszawskiego lub do znajomych Polaków. Teren otoczyły niemieckie oddziały policyjno-wysiedleńcze oraz policjanci granatowi z Warszawy. Niemcy skierowali się najpierw do siedziby Rady Żydowskiej przy ulicy Chrobrego, gdzie zarządzili zbiórkę i ogłosili rzekome przesiedlenie na Wschód do pracy. W rzeczywistości wysiedlenie oznaczało śmierć.

Podczas akcji na miejscu zamordowano około 200 osób, w tym kobiety i dzieci; część ofiar została zakopana w dole przy ul. Chrobrego naprzeciwko budynku gminy żydowskiej. Szczątki odnaleziono dopiero w latach 80. XX wieku podczas budowy segmentów przy ul. Chrobrego. Pozostałych mieszkańców — według różnych źródeł 900–1100 osób — wywieziono do obozu zagłady w Treblince, gdzie zostali zamordowani w komorach gazowych. Rok później, w 1943 r., Niemcy wydobyli szczątki z dołów śmierci i polecili ich spalenie w ramach zacierania śladów zbrodni.

Pamięć o tych wydarzeniach jest pielęgnowana przez Muzeum Historyczne w Legionowie i lokalne władze, które co roku organizują uroczystości upamiętniające ofiary. Informacje do artykułu pochodzą z materiałów Muzeum Historycznego w Legionowie.

na podstawie: Starostwo Powiatowe w Legionowie.